52
7 shares, 52 points

Temmuz 2005’te, Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (GİD) Baytril adlı antibiyotiğin kümes hayvanlarının üretiminde kullanımını yasakladı. Kurumun bu hareketi tavuk çiftçilerine “İlaçlara hayır de” mesajı veriyordu. GİD insan sağlığı açısından endişeleri dile getirerek, bundan böyle kümes hayvanı üreticilerinin tavuk, hindi ve ördeklerde solunum yolları enfeksiyonlarını önlemek ya da tedavi etmek için hayvanların içme suyuna Baytril karıştırmalarına izin verilmeyeceğini bildirdi. Bu gelişme, McDonald's, Wendy's ve diğer "fast food" devlerinin son yıllarda Baytril ve diğer bazı ilaçlarla tedavi edilmiş tavukları almayı reddetme yönündeki tavırlarını pekiştirmiş oldu. Domuz endüstrisi de benzer girişimlerde bulunmaya başlıyor. Ağustos 2005’te, önemli jambon üreticilerinden Smithfield Gıda Şirketi, domuzlarına büyümeyi hızlandırıcı bazı antibiyotikleri vermeyi durduracağını açıkladı.

Evrim bunun neresinde?

Peki ama tavuk ve domuzlardaki antibiyotik kullanımı insan sağlığını nasıl etkiliyor ve tüm bunların evrimle ilişkisi nedir? Burada söz konusu olan antibiyotiğe dirençli bakterilerin evrimidir.

Bir çiftçi, tavuğuna Baytril antibiyotiğini verdiğinde bu ilaç, solunum yolları enfeksiyonlarına yol açan bakterilerin çoğunu öldürür. Ancak aynı zamanda tavukların barsaklarında doğal olarak yaşayan kampilobakter isimli bakterilerin çoğu da ilaç yüzünden ölür. Hiç, boğaz ağrısı için antibiyotik aldığınızda midenizin bozulduğu oldu mu? Öyleyse siz de aynı şeyi yapmış oldunuz: Barsağınızda doğal olarak yaşayan bakterilerin çoğunu öldürdünüz!

Burada sorun şudur: ilaç kampilobakterlerin hepsini yok edemez ve sağ kalan birkaç bakteri büyük olasılıkla onları Baytril’e dayanıklı kılan bir mutasyon taşımaktadır. Daha sonra, bu dayanıklı kampilobakterler mutasyonları yavrularına aktararak çoğalır. Böylece, doğal seçilim Baytril’e dirençli kampilobakterlerin evrimine neden olur. Kampilobakterlerin, büyük olasılıkla bakteri taşıyan tavuk eti vasıtası ile, insan vücuduna geçmesi gıda zehirlenmesiyle sonuçlanır. Normal kampilobakterin sebep olduğu enfeksiyon Cipro adlı antibiyotik ile tedavi edilebilir; ancak Baytril ve Cipro birbirine benzer antibiyotikler olduğu için Baytril’e dirençli bakteriler büyük olasılıkla Cipro’ya da dirençli olacaktır. İşte sonuç: Berbat bir gıda zehirlenmesi ile karşı karşıyasınız ve tedavinizde kullanılabilecek işe yarar bir ilaç yok!

Bakterilerin yatay gen aktarımı denilen bir süreçle genlerini türler arasında aktarabilme gibi olağandışı bir yeteneğe sahip olduğunu göz önüne alırsak potansiyel sonuçlar daha da korkutucu hale geliyor. Cipro, şarbon bakterisine karşı kullanılan az sayıdaki antibiyotikten biridir. Eğer bir kampilobakter Cipro’ya karşı direnç genini şarbon bakterisine aktarırsa, tüyler ürpertici bir sorunla, hem çok tehlikeli hem de dirençli bir “süper bakteri” ile karşı karşıya kalabiliriz.

Antibiyotiğe dirençli bakterilerin evrimi önemli bir sorundur ve sadece Baytril ile sınırlı değildir. İnsanlar için kullanılan antibiyotiklerin çoğu, çiftlik hayvanları için bol miktarda kullanılan "kardeş-ilaç"lara sahiptir. Bu ilaçların varlığı, her koşulda dayanıklı bakterilerin evrimi için zemin hazırlamaktadır. Bu antibiyotikler ister hayvanların etinde, ister toprağa ve suya karışmış olsun.

Güncelleme

2005 yılında Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (GİD), bir antibiyotik olan Bayrtil’in kümes hayvanı üretiminde önleyici kullanımını yasakladı. Bu adım, ilaca dirençli ve insan sağlığına zararlı olabilecek bakterilerin evrimini yavaşlatmayı hedeflemekteydi. Bakterilerin Baytrile maruz kalması, insanda kullanılan Cipro isimli antibiyotiğe dirençli bakterilerin seçilimine yol açılıyordu. Fakat bu ilk adımdan sonra GİD kesimlik hayvanlarda antibiyotiklerin kullanımını azaltmaya yönelik başka bir adım atmamıştı, her sene bu ilaçlardan tonlarcasının kullanılmasına ve onbinlerce insanın antibiyotiklere dirençli bakterilerin yol açtığı enfeksiyonlardan ölmesine rağmen.

Şimdi ABD meclisi ve hükümet işe GİD’in bıraktığı yerden devam ediyor görünmekte. Geçtiğimiz yılın Mart ayında, kesimlik hayvanlarda antibiyotik kullanımını kısıtlama amaçlı bir yasa teklifi temsilciler meclisine sunuldu. Temmuz ayındaysa Gıda ve İlaç Komisyoncusu başvekili yeni yasa teklifi lehinde görüş bildirdi. Yasa teklifinde, tıbbi açıdan önemli antibiyotiklerin hayvanlarda önleyici olarak kullanımının kademeli olarak bitirilmesi ve hayvanlar için yeni geliştirilen antibiyotiklerin de aynı kriterlere göre değerlendirilmesi öngörülüyor. Yasa teklifine göre hayvan hastalandıktan sonra ilaçla tedavisi hâlâ mümkün olacak. Bu yasa teklifi eğer yasalaşırsa, insanların etkinliklerinin evrimsel sonuçları yasama sürecinde göz önüne alınmış olacak ve böylelikle evrim kuramı, modern tıbbın ilaçlara dirençli hastalık yapıcı maddelerle savaşında yardım etmiş olacak.

Kaynak : Evrimi Anlamak Web Sitesi (www.evrimianlamak.org)

Daha fazlasını okumak için :

  • Gaunt, P.N., and Piddock, L.J.V. (1996). Ciprofloxacin resistant Campylobacter spp. in humans: An epidemiological and laboratory study. Journal of Antimicrobial Chemotherapy 37:747-757. Okumak için (İngilizce)

Kaynakça :

  • Citing human threat, U.S. bans a poultry drug. (2005, July 29). The New York Times, p. A17.
  • FDA bans some antibiotics in poultry. Talk of the nation/Science Friday. Ira Flatow (anchor). National Public Radio. (2005, August 19).
  • Pork Barrel. (2005, August 11). Nature, 436, 775.

Arkadaşlarınla paylaş!

52
7 shares, 52 points
Bi Format Seçerek Başlayalım
Test
Her Konu Olabilir Çünkü Neden Olmasın
Genel Kültür Testi
Bilgi Seviyesi Ölçer
Anket
Kim Neye Ne Diyor
Hikaye
Burdan Herşey Yapılıyor.
Liste
Anam Babam Liste
Ters Liste
Bir Numarayı Merak Etmek İçin
Açılır Liste
Submit your own item and vote up for the best submission
Ranked List
Upvote or downvote to decide the best list item