42
6 shares, 42 points


Bu kozmik olay defalarca arkadaşların bulunduğu ortamlarda tartışılmış, herkes birbirinden farklı fikirlerini mantıklı olup olmadığını önemsemeden diğerlerine karşı savunmuştur. Artık bu tartışmaları sona erdirmenin vakti bizce geldi.




Kara delik nedir?

Duymayan, bilmeyen ve konuşmayan yoktur kara delikleri. Derin uzayın karanlık, güçlü bir muamması olduklarını biliyorsunuz ama gerçekten ne olduklarını ve nasıl çalıştıklarını ne kadar biliyorsunuz?

Kara delikler, içlerine sıkışan muazzam miktarda fazla madde nedeniyle çekim gücünden gezegenlerin, yıldızların ve hatta ışığın kaçamayacağı kadar kuvvetli olduğu kozmik bir oluşumdur. İçinden hiçbir ışık kaçamayacağı için kara delikler uzayın arka planında siyah görünürler.

Bilim adamlarının karadeliklerin varlıklarını bilmelerinin tek yolu ise karadelikleri çevreleyen yıldızların ve gazların karadelikten uzaklıkları değiştikçe davranışlarındaki değişimi gözlemlemeleridir.






Farklı türde kara delikler var mıdır?

Kısaca birkaç tür kara delik vardır. Bunlarda en küçüğü büyük bir dağın kütlesini içeren tek bir atom kadar küçüktür. Bir atomun boyutunu anlatmaya çalışırsak; bir damla suda 2.000.000.000.000.000.000.000 oksijen atomu ve bunun iki katı da hidrojen atomu içerir. Devasa bir dağın bir damla su büyüklüğünde ezildiğini hayal edin… Fazlasıyla yoğun görünüyor. Ancak karadeliğin yoğunluğu bundan çok daha fazlası.


Ayrıca çok daha büyük ve bir yıldızın öldükten sonra kendi içine doğru çökmesinden dolayı oluşan yıldız kaynaklı kara delikler de vardır.


En büyük kara delikler "süper-kütleli kara delikler" olarak anılır. Bu havalı isim onların hak ettiklerinden daha fazlası değil. Süper-kütleli bir kara deliğin kütlesi bir milyondan fazla güneşin toplam kütlesine eşit olabilir ve galaksilerin merkezlerinde bulunurlar.


Galaksimiz Samanyolu'nun şeklini daha önce görmüşsünüzdür. Bir çekirdek etrafında dönen spirale benziyor ve bunun nedeni ise merkezinde bulunan dev kütleli bir karadelik. Galaksimiz, her galakside olduğu gibi, süper kütleli bir kara deliğin etrafında dönüyor. Merkeze yakın yıldızların daha uzaktaki yıldızlara göre daha fazla çekim gücü etkisinde olmasından dolayı da galaksinin merkezinde daha yoğun görünen bir spiral şekli oluşur.






Peki bir kişi kara deliğe girerse ne olur?

Uzay elbiselerinizi giyinin çünkü konu bu noktadan sonra biraz tuhaflaşacak. Kara deliklerin son derece güçlü bir çekim kuvvetine sahip olduğunu okuduğunuzu hatırlıyor musun?

Bilim adamı Albert Einstein, yeterince güçlü yerçekiminin uzay ve zamanı bildiğimiz gibi büküp eğriler oluşturabileceğini belirledi. Bir nesne yeterince yoğunsa (tek bir su damlasındaki dünyadaki tüm dağları düşünün!), kendi içine çökerek uzay-zaman düzlemi üzerinde çok derin eğriler oluşturur.

Uzay ve zamanın kıvrılmasının sonsuz hale geldiği noktada ise karadelikler bulunur. Bu noktada uzay ve zaman anlamsız hale gelir. Bundan dolayı uzay ve zamanın sabit olmasına dayanan fizik yasaları bir kara deliğin içinde geçerliliklerini kaybederler.

Eğer birisi bir kara deliğe girerse gerçeklik bir şekilde bölünür.






Hawking’in ve Einstein'ın teorileri

Karadeliğin içine girerseniz ne olacağı hakkında birkaç teorik olasılık var olsada ne olacağı sizin bakış açınıza bağlıdır. Kara deliğin içinde olan siz misiniz yoksa dışarıdan izleyen bir seyirci misiniz?

İçine düşenin siz olduğunu düşünürsek her şey "olay ufku" ile başlar. Bu, yerçekimi kuvvetinin ışığın ondan kaçma çabasına tam olarak karşı koyduğu kara deliğin teorik kenarıdır. Olay ufkunu geçince artık geri dönüşü yoktur.

Burada ise iki olasılık vardır: olay ufkunu tamamen zarar görmeden geçersiniz veya Hawking radyasyonu ile kavrulmuş bir uzay külüne dönüşürsünüz. Bu termal radyasyon, kuantum etkilerinden dolayı kara deliklerin olay ufkundan yayılır ve adını varlığını tahmin eden ünlü fizikçi Stephen Hawking'den alır.


Einstein’ın Genel Görelilik Teorisine göre ilk olasılık gerçekleşebilir. Bir çarpma, yanma veya küle dönüşme olmaksızın olay ufkunu geçip kara deliğe yumuşak bir şekilde kara deliğin içinde seyahat edebilirsiniz.Bunun nedeni teknik olarak serbest düşüşte olmanızdan dolayı yerçekimi etkisini hissetmemeniz. Ya kaynaklarınız bitene kadar kara deliğin içinde seyahatine devam edersiniz yada kaynaklarınız bitmeden tekilliğe yaklaşır ve artan yerçekim etkisi iliklerinize kadar hissedersiniz.

Önce ayağınızın olay ufkuna girdiğini varsayarsak, ayaklarınız başınızdan önce daha güçlü bir yerçekimi kuvvetine maruz kalacağı için ayaklarınızdan başlayarak sizi moleküllerinize kadar esneyeceksiniz. Pek hoş bir son olmasada bilim adamları bu etkiyi anlatmak için parlak bir terim kullanıyor "spaghettification".


Sizi dışarıdan izleyen biri siz olay ufkunu geçerken asla göremez, çünkü bu noktadan sonra yansıttığınız ışık artık karadeliğin çekim etkisinden kaçamaz. Ancak teoride gördükleri şey ise olay ufkuna daha da yavaşlayarak ve kızararak düşersiniz. Kızarmanın nedeni kara deliğe yaklaştıkça, ışığın elektromanyetik spektrumun kızılötesine doğru kayması ve kara deliğin çekiminden kaçmasının gittikçe daha zorlaşmasıdır. Şimdilik önerebileceğimiz ise kuantum fiziğinin yasalarına saygı duymanız ve kara deliğin dışında kalmanızdır.






O halde hangi gerçeklik gerçek olan?

Bilim adamları yıllardır kara deliklerin doğasıyla boğuşuyorlar ve kara delillerde geçerli olan yasaları gerçek olarak tanımlamak, gerçek olarak kabul ettiğimiz bilimsel yasaları ihlal ediyor. Fizikçiler bu bilmeceyi “Kara Delik Bilgi Paradoksu” olarak adlandırır. Bir dizi çözüm önerildi  ancak her biri yanıtladığından daha fazla soru işareti yaratıyor.

Bütün bunlar için endişelenmeli miyiz?

Bir kara delik birdenbire ortaya çıkıp Dünya'yı yutabilir mi? Kara delikler uzayda çılgın gibi ortalığı kasıp kavurarak gezegenleri yutmazlar. Ayrıca bu yazıyı okuyanların ömrü içinde Dünya’nın bir kara deliğin içine çekilmesi mümkün görünmüyor çünkü bunun olması için gereken güneş sistemimize yeterince yakın bir kara delik yoktur.

Peki ya güneşimiz çöküp bir kara delik oluşturursa? Güneşimiz asla bir kara deliğe dönüşmeyecek, çünkü güneşimiz bunun olabilmesi için gerekli olan devasa kütleye sahip bir yıldız değildir.







Arkadaşlarınla paylaş!

42
6 shares, 42 points
Bi Format Seçerek Başlayalım
Test
Her Konu Olabilir Çünkü Neden Olmasın
Genel Kültür Testi
Bilgi Seviyesi Ölçer
Anket
Kim Neye Ne Diyor
Hikaye
Burdan Herşey Yapılıyor.
Liste
Anam Babam Liste
Ters Liste
Bir Numarayı Merak Etmek İçin
Açılır Liste
Submit your own item and vote up for the best submission
Ranked List
Upvote or downvote to decide the best list item